Filiz Çekme (Pull-Out) Testi Nedir?
Filiz çekme testi, Eskişehir'de uygulanan donatı ekimi ve kimyasal ankrajların proje yüküne dayanıp dayanmadığını sahada ölçerek doğrulayan tahribatsız/yarı-tahribatsız bir kalite kontrol yöntemidir. Ekilen filizin ucuna hidrolik bir çekme düzeneği bağlanır ve donatı, önceden hesaplanan test yüküne kadar kademeli olarak çekilir. Amaç, epoksinin kürünün tamamlandığını, delik temizliğinin doğru yapıldığını ve ankrajın betonla gerçek aderansını sayısal olarak kanıtlamaktır. Bu test, "ekim yapıldı" ile "ekim güvenle taşıyor" arasındaki farkı ortaya koyan tek objektif belgedir.
Görsel muayene bir filizin doğru derinlikte olup olmadığını gösteremez; çekme testi ise dolgu boşluğu, kirli delik veya erken yüklemeden kaynaklı zayıflığı yük altında açığa çıkarır. Böylece hem uygulayıcı hem de yapı denetimi için ölçülebilir bir güvence sağlanır.
Test Ekipmanı ve Yük Kademeleri
Sahada kalibrasyonlu bir dinamometre (yük hücresi) ile hidrolik pompa ve reaksiyon köprüsünden oluşan bir düzenek kullanılır. Donatı, köprüye kavrama çenesiyle bağlanır; yük, betona tepki verecek şekilde aktarılır. Yükleme ani değil, kademeli yapılır ve her kademede belirli bir bekleme süresi tutularak kayma (deplasman) ölçülür.
- Test yükü hesabı: Proje tasarım çekme kuvveti üzerinden, ürünün ETA onayındaki (örneğin Hilti HIT-RE 500 V4, HY 200 veya Fischer FIS EM) karakteristik değerleri esas alınır.
- Kademeli artış: Yük, tipik olarak hedef değerin belirli yüzdelerinde (ör. %25, %50, %75, %100) durdurularak deplasman kaydedilir.
- Deplasman kontrolü: Komparatör/mikrometre ile donatının çekilme miktarı izlenir; ani sıçrama sıyrılma işaretidir.
- Reaksiyon açıklığı: Köprü ayakları, betondaki koni kopmasını etkilemeyecek mesafede konumlandırılır.
Kabul Kriteri ve Rapor
Kabul kriteri iki başlıkta değerlendirilir: donatının hedeflenen test yüküne sıyrılmadan ulaşması ve o yük altındaki toplam deplasmanın kabul sınırının altında kalması. Yük tutulup deplasman stabil kalıyorsa aderans yeterlidir; erken sıyrılma veya sınır üstü kayma ise delik temizliği, kür süresi veya reçine dozajında bir soruna işaret eder ve o filiz reddedilir.
Her test için sonuç, fotoğraflı ve statik dayanaklı bir çekme testi raporuna işlenir. Raporda test noktası konumu, donatı çapı, ekim derinliği, uygulanan yük, ölçülen deplasman ve sonuç (kabul/ret) yer alır. Bu belge, TBDY 2018 kapsamındaki güçlendirme projelerinde ve yapı denetim dosyalarında sahadaki uygulamanın doğrulanmış kaydı olarak kullanılır.
Neden Gerekli: Delik Temizliği ve Kürü Belgeler
Kimyasal ankrajın performansını en çok bozan iki etken, delik içindeki matkap tozunun tam temizlenmemesi ve reçinenin kür süresi dolmadan yüklenmesidir. Bu iki hata gözle görülmez ama çekme testinde doğrudan düşük yük kapasitesi olarak ortaya çıkar. Test, aslında uygulamanın görünmeyen adımlarını dolaylı olarak denetler:
- Temizlik kanıtı: Tozlu delikte aderans düşer; test yükünde erken kayma temizlik yetersizliğini açığa çıkarır.
- Kür doğrulaması: Erken yüklenmiş reçine hedef yükü taşıyamaz; testi geçen filiz, kürün tamamlandığını kanıtlar.
- Beton uyumu: Zayıf veya çatlaklı betonda koni kopması gözlemlenir, bu da zemin/eleman kalitesine dair bilgi verir.
- Numune stratejisi: Kritik bağlantılarda tüm noktalar, yaygın ekimlerde temsili örnekleme test edilir.
Eskişehir'de Doğrulanmış Filiz Ekimi
Eskişehir merkez ve çevresindeki güçlendirme, ilave kat ve perde-kolon birleşim işlerinde ekim ile testi tek bir süreç olarak yürütmek, sonradan doğabilecek anlaşmazlıkları ortadan kaldırır. Uygulama sonrası yapılan çekme testi, TS 500 ve TBDY 2018 çerçevesinde tasarlanan bağlantının sahada gerçekten karşılandığını gösterir. Böylece filiz ekimi bir "montaj işi" olmaktan çıkıp, ölçülebilir ve raporlanabilir bir mühendislik hizmetine dönüşür; proje sahibi, statik proje müellifi ve denetim ekibi aynı sayısal veriye güvenir.