Sismik (Deprem) Ankraj — C1/C2 Onaylı Donatı Ekimi
Sismik ankraj, deprem yükü altında çalışacak donatı ve saplamaların çatlaklı betona sismik sertifikalı reçine ile ekildiği, dinamik davranışı garanti altına alınmış bir ankraj sınıfıdır. Eskişehir merkez ve Türkiye genelinde yürüttüğümüz güçlendirme projelerinde, statik ankrajdan farklı olarak çevrimsel (tekrarlı) yük, çatlak açılıp kapanması ve ani deprem ivmesi koşullarını dikkate alan ürünler kullanıyoruz. Bu sayfa, özellikle ETA sismik C1 ve C2 performans kategorilerine göre tasarlanmış filiz ekme / donatı ekimi uygulamalarını kapsar.
C1 ve C2 Performans Kategorileri Ne Anlama Gelir?
Avrupa Teknik Değerlendirmesi (ETA) kapsamında sismik ankrajlar iki performans kategorisiyle belgelenir. Bu kategoriler, ankrajın deprem sırasında hangi zorlanma seviyesine kadar güvenle çalıştığını tanımlar:
- Sismik C1: Deprem yükü altında ankrajın çekme ve kesme dayanımı çevrimsel yükleme protokolüyle doğrulanır. Çatlak genişliğinin sınırlı kaldığı, yapısal olmayan veya orta seviye taşıyıcı bağlantılar için uygundur.
- Sismik C2: C1 şartlarına ek olarak çatlak açılma çevrimi (0,5–0,8 mm mertebesinde açılıp kapanan çatlak) altında yer değiştirme ve dayanım kaybı test edilir. Taşıyıcı kolon-perde güçlendirmesi, yeni perde ekimi gibi kritik taşıyıcı uygulamalarda C2 aranır.
- Kategori seçimi keyfî değildir; projenin statik hesabı ve tasarımcının deprem yükü kombinasyonu, hangi kategorinin şart olduğunu belirler.
TBDY 2018 ve Çatlaklı Beton Gerçeği
TBDY 2018 (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği) ve TS 500 çerçevesinde, mevcut yapı güçlendirmesinde ekilen donatının deprem etkisini taşıyıcıya güvenle aktarması gerekir. Kritik nokta şudur: deprem anında beton çatlaklı (cracked) durumda davranır. Katalogdaki yüksek dayanım değerleri çoğunlukla çatlaksız betona aittir; çatlaklı beton performansı belirgin biçimde düşer. Bu yüzden güçlendirmede yalnızca çatlaklı beton için ve sismik C1/C2 için ayrı ayrı onaylanmış reçineler tercih edilmelidir. Uygulamada kullandığımız ürün ailesine örnek olarak Hilti HIT-RE 500, Hilti HIT-HY 200 ve Fischer FIS EM enjeksiyon reçineleri, ETA'larında sismik performans verilerini beyan eden ürünlerdir. Doğru ürün, doğru delik çapı ve onaylı kenetlenme (ankraj) boyu ile birlikte tasarlandığında donatı, deprem yükünde akmaya ulaşacak kadar sağlam kenetlenir.
Kenetlenme Boyu ve Çevrimsel Yük Davranışı
Sismik ankrajda hedef, donatının sıyrılarak değil, gerekli durumda çelikte akarak davranmasıdır. Bunun için kenetlenme boyu, statik ankrajda alışılandan genellikle daha uzun seçilir ve reçinenin çatlaklı beton bağ gerilmesi değerine göre hesaplanır. Çevrimsel yük altında reçine-beton ara yüzeyinde yorulma ve çatlak nefes alması yaşandığından, sismik test protokolünü geçmemiş bir kimyasal ankraj, birkaç deprem çevriminde dayanım kaybederek ani göçmeye yol açabilir. C1/C2 belgeli sistemler tam da bu senaryo için doğrulanmıştır.
Güçlendirme Projesinde Neden Sismik Sertifikalı Ürün Şart?
Karot delme, kolon mantolama, perde ekleme veya temel güçlendirmesi gibi işlerde ekilen her donatı bir deprem yolu üzerindedir. Sertifikasız veya yalnızca statik onaylı bir ürün, projede görünmez bir zayıf halka oluşturur:
- Yönetmelik uyumu: TBDY 2018 kapsamındaki taşıyıcı güçlendirmede sismik performans beyanı olan ürün, denetim ve ruhsat sürecinde belge olarak istenir.
- Öngörülebilir davranış: C1/C2 testleri, ankrajın deprem çevriminde ne kadar yer değiştireceğini ve dayanımını koruyacağını sayısal olarak ortaya koyar.
- Çatlaklı beton güvencesi: Gerçek deprem koşulundaki performans, katalog çatlaksız değerine değil, onaylı çatlaklı değere dayanır.
Çekme Test Raporu ile Doğrulama
Sahada uygulanan sismik ankrajı belgelemek için çekme testi (pull-out test) yapıyoruz. Kalibreli hidrolik çekme cihazıyla seçilen ankrajlara tasarım yükünün üzerinde kontrollü çekme uygulanır; yer değiştirme ve taşınan yük kaydedilerek çekme test raporu düzenlenir. Bu rapor, delik temizliği, reçine dozajı ve kür süresinin doğru uygulandığını kanıtlar ve güçlendirme dosyasının ayrılmaz parçası olur. Eskişehir merkezli ekibimiz, projenizin statik hesabına uygun kategori (C1/C2) seçimi, ürün reçetesi ve raporlamayı birlikte planlayarak deprem güvenliğini belgelenebilir hale getirir.