Temel, Havuz ve İstinat Filizi Nedir?
Temel, havuz ve istinat filizi uygulamaları, mevcut betona sonradan donatı ekilerek yeni radye, perde, havuz duvarı veya istinat gövdesinin yapısal olarak bağlanmasını sağlayan güçlendirme işlemidir. Eskişehir merkez ve Türkiye genelinde yürüttüğümüz bu çalışmalarda amaç, eski ve yeni beton arasında monolitik davranışa yakın bir bağ oluşturmaktır. Temel takviyesinde radye plağının kenarına ya da mevcut sömel yüzeyine filiz ekilir; havuz ve istinat yapılarında ise su ve zemin itkisine karşı sürekli, sızdırmaz bir donatı geçişi kurulur. Bu üç yapı tipinin ortak zorluğu, çoğu zaman ıslak veya su dolu deliklerde çalışma zorunluluğudur.
Islak ve Su Dolu Delik Onaylı Reçineler
Temel çukurları, havuz tabanları ve istinat arkasındaki drenaj bölgeleri sürekli su ile temas hâlindedir; bu nedenle reçine seçimi kritiktir. Standart hızlı reçineler ıslak yüzeyde aderansını yitirdiği için, ETA kapsamında su dolu (flooded hole) ve su altı uygulaması onaylı epoksi enjeksiyon harçları tercih edilir:
- Fischer FIS EM Plus — ETA onayına göre su dolu ve elmas karotla açılmış deliklerde kullanılabilen, C1/C2 sismik kategorilerinde onaylı epoksi harç.
- Hilti HIT-RE 500 V4 — ETA-21/0426 kapsamında ıslak, karotlu ve su altı deliklerde çalışabilen, sismik ve TR069'a göre filiz tasarımına uygun epoksi mortar.
- Hilti HIT-RE 500 V3 — derin ankraj ve nemli koşullarda kanıtlanmış epoksi bazlı alternatif.
Doğru ürün, delik koşuluna (kuru, nemli, su dolu) göre ilgili ETA kartındaki azaltma katsayıları dikkate alınarak seçilir. Ürün adı kadar, o ürünün onay kapsamının uygulama koşulunu kapsaması da önemlidir.
Su Geçirimsizlik ve Süneklik Dengesi
Havuz ve istinat filizinde tek beklenti taşıma kapasitesi değildir; su geçirimsizlik ve deprem altında süneklik aynı anda sağlanmalıdır. Epoksi harcın delik cidarını tam sarması, donatı boyunca su yürüyüşünü kesen bir bariyer oluşturur; bu, özellikle su temas eden havuz duvarları ve istinat perdelerinde sızıntı riskini azaltır. Yapısal tarafta ise:
- Ekim derinliği, TS 500 ve TBDY 2018 gerekleri ile epoksi harcın kenetlenme boyu tablolarına göre belirlenir.
- Sismik bölgede süneklik için filizin akma kapasitesine ulaşabilmesi, yeterli ekim derinliği ve kenar mesafesiyle güvenceye alınır.
- Beton sınıfı, çatlaklı/çatlaksız durum ve donatı çapı, kenetlenme boyunu doğrudan etkiler.
Bu denge kurulmadan yapılan ekimlerde, su geçirimsiz görünen ancak deprem yükünde gevrek kopan bağlantılar ortaya çıkabilir.
Saha Koşulları ve Uygulama Adımları
Temel, havuz ve istinat sahalarında delik hazırlığı, kuru ortamdan farklı bir titizlik ister. Su dolu delikte hava üfleme yerine, delik tabanından itibaren harcın suyu iterek yerleşmesi için uygun karışım memesi ve yavaş geri çekme tekniği uygulanır. Genel akış şöyledir:
- Delik çapı ve derinliği projeye göre açılır; karotlu deliklerde cidar pürüzlendirmesi değerlendirilir.
- Delik içi gevşek malzeme ve balçık, mekanik fırça ile su içinde temizlenir.
- Onaylı epoksi harç delik tabanından doldurularak boşluk ve hava kalması önlenir.
- Donatı döndürülerek batırılır ve jelleşme süresi boyunca hareketsiz bırakılır.
Sıcaklığın düşük olduğu saha koşullarında kür süreleri uzar; bu nedenle üreticinin sıcaklık–kür tablosuna sadık kalınır. Uygulama sonrası çekme deneyi ile bağlantı doğrulanabilir.
Neden Bu Yapılara Özel Bir Yaklaşım?
Temel, havuz ve istinat, kuru iç mekân filizinden farklı olarak sürekli su, zemin itkisi ve çevrimsel yük altında çalışır. Bu yüzden ürün seçimi, delik hazırlığı ve tasarım kararları bu koşullara göre kurgulanır. Eskişehir ve çevre illerdeki temel takviyesi, havuz gövdesi ve istinat ilavesi projelerinde, ETA onaylı ıslak/su dolu delik ürünleriyle TS 500 ve TBDY 2018 esaslı ekim yaklaşımını birlikte uygulayarak hem su geçirimsiz hem sünek bağlantılar hedeflenir.